فووريه ( مترجم : عباس اقبال آشتيانى )
75
سه سال در دربار ايران ( فارسى )
هواى سوزان دسترسى به آب براى مسلمين جهت طهارت و وضو از واجبات است . اما اين تهطير و وضو در حقيقت بايد گفت كه براى اكثر مردم مطابق قوانين حفظ صحت كه نيست سهل است جنبهء پاكيزگى نيز ندارد زيرا كه من غالب مردم را ديدهام كه دست خود را تر مىكنند و به صورت و ساعد و پا مىكشند و اگر چه شايد بر طبق حكم شريعت عمل مىنمايند ليكن با اين عمل هيچ كثافت و چركى را از ميان نمىبرند . بعضى ديگر كه شايد مقدسترند لباسهاى خود را كاملا بيرون مىآورند و در آب كمى مىروند و مقدارى از آن بر سر مىريزند و بدن خود را تر مىكنند و بىآن كه چركهاى بدن را ازاله و خود را پاك يا خشك نمايند دوباره همان لباسهاى چركينى را كه اگر آبى ديده است همان آب باران بوده مىپوشند . بعضى ديگر هم از همان آبى كه كنار آن قضاى حاجت مىكنند مىنوشند . وقتى من با بعضى از اين بابتها صحبت مىكنم مىگويند كسانى كه به اين شكلها عمل مىنمايند اشخاصى هستند كه به باطن احكام شريعت پىنبرده تنها به ظاهر آن مىچسبند اما افسوس كه عدهء اين مسلمين ظاهربين خيلى زياد است و طرز تطهير و وضوى ايشان به شكلى كه گفتيم پارهاى از اوقات مخصوصا در ايام شيوع امراض مسرى عواقب وخيم در بر دارد . مسلمينى كه قبل از اداى هر نماز خود را شرعا به ساختن وضو مكلف مىدانند هر آب جارى را نيز براى آشاميدن صالح مىدانند به همين نظر آب نهرها را با وجود اين كه آلوده شده است مىآشاميدند . آيا در مملكتى كه آب تا اين درجه قيمتى و كمياب است بهتر نيست كه مردم را به نيالودن آن چه چه جارى باشد چه غير جارى مجبور كنند ؟ اما بدبختانه در اين مملكت هر وقت كه بين حفظ صحت و امرى مذهبى معارضه پيش آيد هميشه غلبه با دين است . پيش از اين كه به محل اردو برسيم شش ارابهء بزرگ ديديم كه آنها را از تنههاى چوب گردو پر كرده بودند . اين چوبها را روسها از كردستان مىخرند و از آنها در روسيه براى پوشش سقف تختههاى نازك درست مىكنند . سر شب طوفان شديدى برخاست و با اين كه بارانى نيامد ليكن باد شديد بود و جاى خوشوقتى بود كه چادرهاى ما را نبرد .